เล่าเรื่องผ่านภาพ
โดย
อาภรณ์ สองยางเจริญสุข
การเดินทางของลาลาพอ ได้แรงบันดาลใจจากการกลับบ้านของเด็กรุ่นใหม่ที่อยากบอกเล่าเรื่องราวของผู้หญิงที่มีวิถีชีวิตในชุมชนของชนเผ่าปกาเกอะญอ ที่มีบทบาทในสังคม ชุมชน และในครอบครัว ในสังคมของปกาเกอะญอผู้หญิงถือเป็นหัวหน้าครอบครัวและเป็นใหญ่ ยืนยั่งได้จากพิธีกรรมจากงานแต่ง ตามความเชื่อและปฏิบัติต่อกันมาคือผู้ชายแต่งเข้าบ้านผู้หญิง เคยได้ยินแม่เล่าว่า “ก่อนใกล้วันแต่งงานผู้หญิงจะต้องส่งตัวแทนไปสู่ขอผู้ชาย เรียกว่าจ่อโลโหม่หมายถึงตัวแทนฝ่ายผู้หญิง มีบทบาทในการผู้คุยหาข้อตรงลงร่วมของวันแต่งงาน เพื่อให้ได้รับรู้ร่วมกัน แสดงถึงการให้เกียรติฝ่ายชายที่เป็นเจ้าบ่าว เมื่อแต่งงานแล้ว ฝ่ายชายจะย้ายเข้าบ้านฝ่ายหญิง เพื่อคอยช่วยดูแลครอบครัวของฝ่ายหญิง
LALAPOR-ลาลาพอ ภาพวาดเริ่มขึ้นในปี 2563 เริ่มจากการอยากทำแบรนด์เสื้อผ้าของชนเผ่าปกาเกอะญอ โลโก้ภาพวาดลายเส้นขาวดำ รูปใบหน้าของผู้หญิงที่มีความแตกต่างกันข้างซ้ายใบหน้าหญิงสาวหน้าวัยเยาว์หรือผู้หญิงโสด ข้างขวาหน้าหญิงชราหรือผู้หญิงแต่งงาน โพกหัวด้วย โค๊ะเพอะ หรือผ้าโพกหัว “ โค๊ะเซชุ เหม่เซปล่า หมายถึง ผู้หญิงที่มีวุฒิภาวะในการดูแลครอบครัว โดยมีเครื่องประดับที่ลำคอที่สื่อถึงการเชื่อมรอยความแตกต่างของความต่างวัยได้เกี่ยวรอยให้ผู้หญิงในชุมชนได้มีพื้นที่สืบสารภูมิปัญญาการทอผ้า ซึ่งเป็นภูมิปัญญาขอชนเผ่าปกาเกอะญอสืบทอดต่อ ๆกันมา ลูกสาวทุกบ้านต้องทอผ้าเป็น เพื่อเก็บไว้ใช้เอง หากแต่งงานจะต้องทอเตรียมให้สามีและพ่อแม่ของสามี เพื่อนำไปแลกเปลี่ยนผ้าทอกับครอบครัวฝ่ายชาย เชื่อว่า “ปเฮเน่คลี ปเฮเน่เจ่” หมายถึง ให้พันธุ์ให้ตระกุล แด่ครอบครัวใหม่
“ทะ” จากแม่สู่ลูกผู้หญิง
ทะ หมายถึง การทอ เป็นภูมิปัญญาสำคัญที่แม่สอนลูกสาวเพื่อฝึกความอดทนต่อทุกอย่างที่จะพบเจอในชีวิต ในวัยเด็กที่จำความได้ก็เห็นแม่นั่งทอผ้า เมื่อโตขึ้นมาพอใช้งานใช้การได้แม่ก็เริ่มให้ฝึกทอผ้าเพื่อฝึกมือให้ผลงานสวย ๆ การทอผ้าสำหรับคนรุ่นแม่
ทะ : จึงเป็นเพื่อนคนแรกที่เป็นเพื่อนแก้เหงา ชวนคิดสร้างสรรค์ลวดลายใหม่ ๆ เสมอ
ทะ : สร้างพื้นที่ปลอดภัยทางความคิด จิตใจ สร้างปฏิสัมพันธ์ที่ดีต่อแม่และลูก
ทะ : เป็นวิชาและเครื่องมือสำหรับลูกผู้หญิงเพื่อเตรียมพร้อมในการต้องรับผิดชอบต่อครอบครัวในอนาคต
ทะ : สร้างความภาคภูมิใจ ให้คุณค่าที่ดีต่อภายในจิตใจ
บทธา (เพลงพื้นบ้านปกาเกอะญอ)
เค ฮะ เกนาอะ กิ : เสือไม่ทิ้งลาย
แกวะ ฮะ เหน่ อะเก่ : ผึ้งไม่ทิ้งเหล็กไน
เปอะหน่า ฮะ เหน่ อะ เหนอ : ควายไม่ทิ้งเขา
เกอะชอพา ฮะ เหน่ อะแม : ช้างพลายไม่ทิ้งงา
ธรรมชาติของสัตว์ทั้งสี่อย่างที่กล่าวนี้ ไม่เคยทิ้งอาวุธประจำกายเลย ไปไหนก็ต้องติดตัวเสมอ ปกาเกอะญอใช้เป็นใช้เป็นบทธาสอนลูกหลานว่า